Sevgili öğrenciler ve değerli öğretmenlerimiz, vücudumuzun yönetim merkezine derinlemesine dalacağımız 6. sınıf denetleyici ve düzenleyici sistemler çalışma kağıdı 2 ile karşınızdayız. Bu çalışmamızda refleks tepki yollarını çizecek, iç salgı bezlerimizi görsel üzerinden tanıyacak ve büyüme sürecimizin en fırtınalı evresi olan ergenlik dönemindeki fiziksel ve ruhsal değişimleri analiz edeceğiz.
Refleksler ve Tepki Yolu (Sinir Sistemi)
Vücudumuzun dışarıdan gelen uyarılara karşı düşünmeden gösterdiği ani ve istemsiz tepkilere refleks adı verilir. Sivri bir iğneye dokunduğumuzda veya sıcak bir cisme değdiğimizde acı hissini beynimiz algılamadan önce omuriliğimiz devreye girer ve elimizi anında geri çekmemizi sağlar. Bu olay doğuştan gelen (kalıtsal) bir reflekstir. Göz bebeğimizin karanlıkta büyüyüp aydınlıkta küçülmesi ve diz kapağımıza vurulunca bacağımızın fırlaması da yine omurilik tarafından kontrol edilen doğuştan reflekslere örnektir.
Ancak limon görünce ağzın sulanması veya araba kullanmak, başlangıçta beynin kontrolünde öğrenilen, daha sonra alışkanlık hâline gelerek omuriliğe devredilen sonradan kazanılan (şartlı) reflekslerdir.
İç Salgı Bezleri: Hormonların Dünyası
Vücudumuzdaki iç salgı bezlerinin ürettiği ve sadece kan yoluyla taşınarak hedef dokulara ulaşan kimyasal maddelere hormon denir. Bu sistem, sinir sisteminin uyartı iletimine göre çok daha yavaş çalışır ancak etkileri çok uzun sürer.
Örneğin midede yer alan pankreas bezi; uzun süre aç kaldığımızda kan şekerini yükseltmek için glukagon, çok tatlı tükettiğimizde kan şekerini düşürmek için insülin hormonu salgılar. Böbrek üstü bezleri ise tehlike ve heyecan anlarında adrenalin hormonu salgılayarak kalp atışımızı hızlandırır. Büyüme hormonu salgılayan hipofiz bezi beynin alt kısmında bulunurken, tiroksin hormonu üreten tiroit bezi gırtlak bölgesinde yer alır.
Ergenlik Dönemi: Bedensel ve Ruhsal Değişimler
Ergenlik, bebeklik döneminden sonra en hızlı büyüme ve gelişimin görüldüğü evredir. Bu dönemi eşeysel bezlerin ürettiği hormonlar (kızlarda östrojen, erkeklerde testosteron) başlatır. Kalıtsal özelliklerin ve beslenmenin etkisiyle, kız çocukları ergenliğe genellikle erkeklerden daha erken girerler.
Ergenlik döneminde sivilce çıkması, boy uzaması, ter bezlerinin daha fazla çalışması hem kızlarda hem de erkeklerde görülen ortak bedensel değişimlerdir. Sesin kalınlaşması sadece erkeklere, kalça kemiklerinin genişlemesi ise sadece kızlara özgü değişimlerdir. Bu dönemde bireyler kararsızlık, duygusal dalgalanmalar (aniden sinirlenme/mutlu olma) ve bağımsızlık (arkadaşlarıyla daha fazla vakit geçirme isteği) gibi ruhsal değişimler yaşarlar.
6. Sınıf Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler – 1
Refleks yollarına ve ergenlik dönemine geçmeden önce beynin, beyinciğin ve omuriliğin temel görevlerini ilk çalışmamızla tekrar edin.
İNDİRME ÖNİZLEMESİ:
6. Sınıflar, Sizin Fikriniz Bizim İçin Önemli!
Çalışma kağıdımızdaki Zeynep ve Kamil’in ergenlik senaryosunu okurken, Kamil’in arkadaşlarıyla daha fazla zaman geçirmek istemesinin (bağımsızlık duygusu) ruhsal bir gelişim olduğuna katılıyor musunuz? Ailelere bu dönemde nasıl tavsiyeler verirdiniz? Hemen aşağıya inerek düşüncelerinizi yoruma yazın, cevapları birlikte tartışalım! 👇
Şimdi Yorum Yap📱 Telefondan ve tabletten tek tıkla görüntüle
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yaparak sıralamaya gir!