Katı–Sıvı Atık
Katı: şişe, pil, karton, kumaş. Sıvı: kullanılmış yağ ve deterjanlı su gibi akabilen atıklar.
Atık Dedektifi: Üç Aşamalı Sınıflandırma
Her atığı önce fiziksel hâline, sonra değerlendirme yöntemine ve en son doğru toplama noktasına göre sınıflandır.
Atık 1/10
Atık Yağ
Soğuyan kızartma yağı lavaboya dökülmez; sızdırmaz bir şişede biriktirilip atık yağ toplama noktasına götürülür.
Özel Atıklar
Pil, akü, elektronik atık, tıbbi atık, boya kutusu ve kırık cam sıradan kutulara bırakılmaz; özel toplama kuralları uygulanır.
Kaynağında Ayrıştırma
Atıkları oluştuğu yerde ayırmak kirlenmeyi önler; ayırma süresini, iş gücünü ve enerji kullanımını azaltır.
Geri Kazanım
Atığın yeniden kullanım, geri dönüşüm veya enerji üretimiyle yeniden yararlı hâle gelmesidir. Örnek: metalin ham maddeye, organik atığın biyogaza dönüşmesi.
1. Katı mı, sıvı mı?
2. Nasıl değerlendirilir?
3. Nereye bırakılır?
Kullanılmış kızartma yağı
Bu atığın özelliklerini incele ve doğru kararları sırayla ver.
Bu atık katı mı, sıvı mı?
Görev 2: Çevreyi Temiz Tutmak!
Kalan Atık: 20
Aşağıdaki 20 güvenli ve tek anlamlı örneği doğru kutuya sürükle. Geri dönüştürülemeyenleri Çöp'e at.
Kırık bardak: Sıradan cam kutusuna atılmaz. Elle tutulmaz; bir yetişkinden yardım istenir ve yerel güvenli toplama kuralına göre uzaklaştırılır.
Eski gömlek: Kullanılabiliyorsa bağışlanır, yeniden kullanılır, ileri dönüştürülür veya tekstil toplama noktasına bırakılır; doğrudan çöp değildir.
Organik atık: Meyve–sebze kabukları ve uygun besin artıkları, sistem varsa organik atık kutusunda toplanabilir veya kompost yapılabilir.
MEB 5. Sınıf Fen Bilimleri Kitabı (Sayfa 140-141) Referansı: Ev ve iş yerlerinde kullanıma ihtiyaç duyulmayan maddelere evsel atık denir. Atıkların türlerine göre kaynağında sınıflandırılarak ayrıştırılması, geri dönüşüm sürecini hızlandırır, enerji tasarrufu sağlar ve ülke ekonomisine katkıda bulunur.
KÂĞIT
PLASTİK
CAM
PİL
ÇÖP
Görev 3: Kavram Avcısı
Soru: 1/23
Karşına çıkan olayın “Yeniden Kullanım”, “İleri Dönüşüm”, “Geri Dönüşüm” veya “Geri Kazanım” kavramlarından hangisine ait olduğunu bul!
MEB 5. Sınıf Fen Bilimleri Kitabı (Sayfa 149) Referansı:
- Geri Dönüşüm: Kullanım dışı malzemelerin fabrikalarda işlemlerden geçerek ham maddeye dönüşmesi.
- Yeniden Kullanım: Atıkların üretim amaçları ile aynı veya benzer amaçla işlem görmeden tekrar kullanılması.
- İleri Dönüşüm: Atık malzemelerin daha yüksek değere sahip yeni ve farklı ürünlere dönüştürülme süreci.
- Geri Kazanım: Atıkların yeniden kullanım, geri dönüşüm veya enerji üretimi gibi yollarla yeniden yararlı hâle getirilmesini kapsayan genel süreç.
👖
Eski kot pantolondan çanta yapmak
Görev 4: Sıfır Atık Hiyerarşisi (İnşa Et)
Kitabımızın 148. sayfasındaki piramidi inşa et! Etiketleri sağdan tutup doğru basamaklara sürükle (veya önce etikete sonra basamağa tıkla).
MEB 5. Sınıf Fen Bilimleri Kitabı (Sayfa 148) Referansı: Sıfır Atık sürecinde israfın önlenmesi esastır. Bu hiyerarşide En Öncelikli Seçenek atık oluşumunu daha en başından "Önleme" iken, En Son Seçenek geri kazanılamayan atıkların "Bertaraf" edilmesidir.
En Öncelikli Seçenek
En Son Seçenek
Etiketler
Görev 5: Hiyerarşi Senaryoları
Soru: 1/20
Aşağıdaki durumun sıfır atık hiyerarşisinde hangi basamağa ait olduğunu yandaki doğru piramitten seç!
Bu Hangi Basamak?