DNZHOCA

DNZHOCAFEN

8. SINIF LGS FEN BİLİMLERİ • ADAPTASYON • KONU TESTİ 3

Bu testte 20 soru vardır.

Adı ve Soyadı :

Sınıf / No :

Net :

1.

Bir tarım arazisinde ekinlere zarar veren bir böcek türüyle mücadele etmek için aynı böcek öldürücü kimyasal ilaç iki kez uygulanmış ve böcek popülasyonunun sayısındaki değişim grafikte verilmiştir.

📷 Soru 1 görsel alanıÖnerilen: 1200 × 900 px • 4:3 • Otomatik WebP Soru 1: Sütun grafiği

Grafiğe göre bu uygulamalar ve böcek popülasyonundaki değişimle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

A)Birinci uygulama sonrasında hayatta kalan böceklerin, ilgili kimyasal ilaca dirençlilikten sorumlu kalıtsal özelliklerini üremeleri sırasında yavrularına aktardıkları söylenebilir.

B)Birinci uygulama yapılmadan önce böcek popülasyonunda bazı bireylerin genetik olarak ilgili kimyasal ilaca karşı dirençli olduğu söylenebilir.

C)Birinci uygulama öncesinde zararlı böcek popülasyonunu oluşturan bireylerin tamamının aynı kalıtsal yapıda olduğu söylenebilir.

D)Uygulanan kimyasal ilacın, bu böcek popülasyonunda zayıf olanların elenmesiyle sonuçlanan bir doğal seçilime neden olduğu söylenebilir.

💡 Çözüm:Birinci uygulamadan sonra böceklerin bir kısmının hayatta kalması, popülasyonda ilaca dirençli bireylerin baştan beri bulunduğunu gösterir. Bu da bireylerin kalıtsal olarak birbirinden farklı olduğunu (varyasyon) kanıtlar. Bu nedenle popülasyondaki bireylerin tamamının aynı kalıtsal yapıda olduğu söylenemez.

DNZHOCA • dnzhoca.com

2.

Soya fasulyesi bitkisinin meyvesi olan baklaların üzerindeki tüy yoğunluğunun bitkiye sağladığı avantajları incelemek için kontrollü bir deney yapılmıştır. Bu deneyde genetik olarak tüy yoğunlukları birbirinden farklı (çok tüylü, az tüylü ve tüysüz) üç bakla, bu baklalarla beslenebilen aynı türden zararlı böceklerin bulunduğu kapalı bir ortama konulmuştur. Yirmi dört saatlik bekleme süresinden sonra baklalardaki tüy yoğunluğu azaldıkça böceklerin baklalara verdiği zararın arttığı gözlemlenmiştir.

Deneyin sonuçlarına göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

A)Ortamda böceklerin bulunması, baklalarda tüy oluşumunu sağlayan genin mutasyona uğramasına neden olmuştur.

B)Baklaların üzerindeki tüy yoğunluğundaki artış, bu bitkilerin hayatta kalma şansını artıran genetik bir uyumdur.

C)Bu böcek türüne ait bireylerin sayısındaki artış, aynı ortamda bulunan tüysüz bakla sayısının doğal seçilimle artmasını sağlar.

D)Baklalardaki tüy yoğunluğunun az olması, böceklerin bulunduğu alanlarda bu bitkinin neslini sürdürmesi için avantaj sağlar.

💡 Çözüm:Deneyde tüy yoğunluğu arttıkça böceklerin verdiği zarar azalmıştır. Kalıtsal olan bu tüy yapısı, bitkinin böceklerin bulunduğu ortamda daha az zarar görmesini ve neslini sürdürmesini sağladığı için hayatta kalma şansını artıran bir adaptasyondur.

DNZHOCA

DNZHOCAFEN 8. SINIF • ADAPTASYON • TEST 3

3.

Deniz anemonları, uzantıları üzerinde bulunan zehirli iğnelerini kullanarak yakınlarına kadar gelen küçük balıkları sokup zehirler ve onlarla beslenir. Palyaço balıkları ise vücut yüzeylerindeki özel kaygan tabaka sayesinde anemonun zehrinden etkilenmez. Böylece palyaço balıkları anemonun uzantıları arasında rahatça dolaşır, düşmanlarından saklanır ve güvenli bir şekilde beslenir.

📷 Soru 3 görsel alanıÖnerilen: 1200 × 675 px • 16:9 • Otomatik WebP Soru 3: Deniz anemonu ve palyaço balığı

Verilen bilgilere göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılamaz?

A)Deniz anemonunun yaşadığı ortamdaki balıklar arasında, anemonun zehirli iğnelerinden etkilenme özelliği bakımından türler arası farklılıklar vardır.

B)Deniz anemonunun zehri, kendisiyle birlikte yaşayan balık türünün doğal seçiliminde ortam şartı olarak etkili olmuştur.

C)Palyaço balıkları, deniz anemonlarının zehrinden etkilenmeyecek kalıtsal bir adaptasyona sahiptir.

D)Deniz anemonlarının zehri, palyaço balıklarının genotipini etkilemeden sadece dış görünüşlerinde gözlemlenebilen geçici bir değişiklik yapmıştır.

💡 Çözüm:Palyaço balığının kaygan koruyucu tabakası kalıtsal bir adaptasyondur; geçici bir dış görünüş değişimi (modifikasyon) değildir. Metinde balığın dış görünüşünde geçici bir değişiklik oluştuğuna dair hiçbir bilgi bulunmadığı için bu çıkarıma ulaşılamaz.

DNZHOCA • dnzhoca.com

4.

Dikence balıklarının denizlerde ve tatlı su göllerinde yaşayabilen türleri bulunmaktadır. Denizde yaşayan bireylerin dış kısımlarında kemik benzeri dikensi çıkıntılar bulunmakta ve bu çıkıntılar balıklara avcılarından korunmada yarar sağlamaktadır. Tatlı sularda yaşayan bireylerin çoğunda ise bu dikensi çıkıntılar az gelişmiştir veya hiç bulunmamaktadır. Yapılan genetik araştırmalarda, bu yapıların gelişmesini sağlayan genin her iki ortamdaki bireylerde de bulunduğu ancak işlevlerinin değişerek etkilerinin dış görünüşte farklı şekilde belirdiği saptanmıştır.

Verilen bilgilere göre dikence balıklarında gözlenen farklılıklarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

A)Tatlı suda yaşayan bireylerde dikensi yapıların gelişmesini sağlayan gen, zararlı ışınlar nedeniyle mutasyona uğramıştır.

B)Denizde yaşayan bireylerde kemik benzeri dikensi yapıların gelişmesini sağlayan gen, onların çevreye uyumunda ve hayatta kalmasında etkili olmuştur.

C)Tatlı suda yaşayan bireyler üzerinde avlanma baskısının artması, kemik benzeri yapıların fenotipte ortaya çıkmasını tamamen engellemiştir.

D)Denizde yaşayan bireylerde avcı baskısının olması, balıkların genetik dizilimini değiştirerek yeni bir genin yoktan var olmasını sağlamıştır.

💡 Çözüm:Metne göre ilgili gen her iki ortamdaki bireylerde de vardır; yeni bir gen oluşmamış, genin işlevi değişmiştir. Denizde bu genin çalışmasıyla oluşan dikensi yapılar avcılardan korunmayı sağladığı için balığın çevreye uyumunda ve hayatta kalmasında etkili olmuştur.

DNZHOCA

DNZHOCAFEN 8. SINIF • ADAPTASYON • TEST 3

5.

Balıklarla, penguen yumurtalarıyla ve yavrularıyla beslenebilen bir martı türünün, penguenlerin olmadığı dönemlerde denizlerdeki ölü hayvan leşleriyle de beslendiği bilinmektedir. Aynı zamanda bu martı türü çok soğuk iklim bölgelerinde üremeye ve yaşamaya da uyum sağlamıştır.

Verilen bilgilere göre bu martı türüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A)Beslenme alışkanlığındaki bu esneklik, çevre koşullarının değişmesi durumunda martı türüne hayatta kalmaları bakımından büyük bir avantaj sağlar.

B)Martı türünün çok soğuk iklim bölgelerine genetik olarak uyum sağlamasında sadece penguenlerle beslenmesi etkili olmuştur.

C)Farklı besin çeşitleriyle beslenme, martı türünde kalıtsal olmayan modifikasyonlara neden olarak canlının gen yapısını bozmuştur.

D)Canlının beslenme şeklinin çeşitlenmesi bu martı türünün karasal ekosistemlerin tamamında sorunsuz yaşayabileceğini kanıtlar.

💡 Çözüm:Birden fazla besin kaynağını kullanabilmek, besinlerden biri azaldığında canlının aç kalmamasını sağlar. Bu beslenme esnekliği, değişen çevre koşullarında hayatta kalma ve nesli sürdürme şansını artıran önemli bir avantajdır.

6.

İngiltere'de Sanayi Devrimi öncesinde ve sonrasında yaşayan güve kelebeği popülasyonundaki değişim grafikte verilmiştir. Sanayileşme ile birlikte ağaç gövdelerinin kurumdan dolayı karardığı bilinmektedir.

📷 Soru 6 görsel alanıÖnerilen: 1200 × 900 px • 4:3 • Otomatik WebP Soru 5: Güve popülasyonu çizgi grafiği

Ağaç gövdelerindeki renk değişimi ve grafikteki veriler birlikte değerlendirildiğinde bu durum aşağıdaki biyolojik kavramlardan hangisine örnektir?

A)Modifikasyon

B)Mutasyon

C)Doğal Seçilim

D)Genetik Mühendisliği

💡 Çözüm:Ağaçların kararmasıyla açık renkli güveler avcıları tarafından kolayca fark edilip azalmış, koyu renkli güveler kamufle olabildikleri için hayatta kalıp çoğalmıştır. Çevre şartlarına uyum sağlayan bireylerin yaşayıp üremesi, uyum sağlayamayanların elenmesi doğal seçilimdir.

DNZHOCA

DNZHOCAFEN 8. SINIF • ADAPTASYON • TEST 3

7.

Madagaskar ormanlarında yaşayan yaprak kuyruklu geckoların kuyruk şekilleri kuru yaprakları taklit eder. Bir araştırmacı, bu geckolardan kuyruğu tırtıklı (kuru yaprağa tam benzeyen) ve kuyruğu pürüzsüz olan bireyleri alarak avcı kuşların bulunduğu iki farklı kontrollü ortama koymuş ve hayatta kalma durumlarını incelemiştir.

Birinci ortam: Tırtıklı kuyruğa sahip geckoların tamamı hayatta kalırken, pürüzsüz kuyruklu geckoların büyük kısmı kuşlar tarafından avlanmıştır.

İkinci ortam: Her iki gruptaki geckolar da kuşlar tarafından kolayca fark edilmiş ve avlanmıştır. Araştırmacı, birinci ortamda hayatta kalan tırtıklı kuyruklu geckoları kendi aralarında çiftleştirdiğinde doğan tüm yavruların da tırtıklı kuyruğa sahip olduğunu gözlemlemiştir.

📷 Soru 7 görsel alanıÖnerilen: 1800 × 600 px • 3:1 • Otomatik WebP

Soru 7: İki kontrollü ortamda yaprak kuyruklu geckolar

Yapılan bu araştırmaya göre;

I.Geckoların tırtıklı kuyruk yapısı, kuru yapraklı çevre şartlarında yaşama şansını artıran kalıtsal bir adaptasyondur.

II.Yeşil yapraklı ortamda her iki grubun da elenmesi, doğal seçilim mekanizmasının değişen çevre şartlarına göre farklı işlediğini gösterir.

III.İkinci ortamdaki geckoların avlanması, yeşil yaprakların geckolarda kuyruk yapısını değiştiren geçici bir modifikasyona yol açtığını kanıtlar.

yargılarından hangileri doğrudur?

A)Yalnız I

B)I ve II

C)II ve III

D)I, II ve III

💡 Çözüm:Tırtıklı kuyruk yapısı yavrulara aktarıldığı için kalıtsal bir adaptasyondur (I doğru). Çevre şartları değiştiğinde (yeşil yapraklı ortam) bu özelliğin avantajı ortadan kalkmış ve seçilim yön değiştirmiştir; bu da doğal seçilimin çevreye bağlı olduğunu kanıtlar (II doğru). İkinci ortamdaki avlanma durumu bir modifikasyon değildir, sadece çevreye uyum sağlayamayan varyasyonların elenmesidir (III yanlış).

DNZHOCA

DNZHOCAFEN 8. SINIF • ADAPTASYON • TEST 3

8.

Bir hayvan türünde kürk rengi, melanin pigmentinin üretilip üretilmemesine bağlıdır. Pigment üretimi için gereken enzimi sentezleyen normal gen bulunduğunda hayvan kahverengi kürke sahip olmaktadır. Eğer bu pigmentin üretiminden sorumlu gende dış bir etkenle kopma veya bozulma yaşanırsa, ilgili enzim üretilememekte ve hayvanın kürk rengi bembeyaz olmaktadır.

I.Mutasyona neden olan çevresel dış etkenin türü

II.Genetik değişimin fenotipe nasıl yansıdığı

III.Değişime uğramış genin bir sonraki nesle kesin olarak aktarılıp aktarılmadığı

Metinde verilen bilgilerden yararlanılarak yukarıdaki durumlardan hangileri belirlenebilir?

A)Yalnız I

B)Yalnız II

C)I ve III

D)II ve III

💡 Çözüm:Metinde gendeki bozulmanın kürk rengini beyaza çevirdiği açıkça verildiği için genetik değişimin fenotipe yansıması (II) belirlenebilir. Ancak bozulmaya neden olan dış etkenin türü (I) ve değişimin üreme hücrelerinde olup olmadığı, dolayısıyla nesle aktarılıp aktarılmadığı (III) metinde belirtilmemiştir.

9.

Öğretmen okul bahçesinde, biri tamamen çimlerle diğeri tamamen kahverengi toprakla kaplı aynı büyüklükte iki alan belirlemiştir. Her iki alana da 40 yeşil ve 40 kahverengi boncuk rastgele serpilmiştir. Bir dakikalık sürede Kenan çim zeminden 20 kahverengi ve 8 yeşil boncuk toplamış; Eda ise toprak zeminden 12 kahverengi ve 26 yeşil boncuk toplayabilmiştir.

📷 Soru 9 görsel alanıÖnerilen: 1800 × 600 px • 3:1 • Otomatik WebP Soru 10: Çim ve toprak zemindeki renkli boncuklar

Bu etkinliğin sonuçları aşağıdaki çıkarımlardan hangisini destekler?

A)Çevre şartlarının canlılarda kalıtsal olmayan modifikasyonlar yarattığını

B)Mutasyonların belirli çevre şartlarında faydalı olabileceğini

C)Canlıların bulundukları ortama kamufle olmalarının doğal seçilimdeki yaşama şansını artırdığını

D)Varyasyonların çevrenin etkisi olmaksızın sadece mutasyonlarla ortaya çıktığını

💡 Çözüm:Zemin rengiyle aynı renkteki boncuklar daha az toplanmıştır. Boncuklar canlıları, toplayan öğrenciler ise avcıları temsil eder. Bu da ortamına kamufle olabilen canlıların avcılar tarafından daha zor fark edildiğini ve doğal seçilimde yaşama şansının arttığını gösterir.

10.

Düzenli ve bol yağış alan bölgelerde yaşayan bir orman bitkisinin kısa kökleri, çok geniş yaprakları ve terlemede etkili olan çok sayıda yaprak gözeneği bulunduğu tespit edilmiştir.

Verilen özellikler dikkate alındığında çöl bitkisinde aşağıdakilerden hangisinin bulunması beklenmez?

A)Yağmur yağdığında suyu gövdesinde uzun süre muhafaza edecek dokuların bulunması

B)Toprağın derinliklerindeki suya ulaşabilmek için çok uzun kök sisteminin bulunması

C)Terlemeyi artırarak bitkiyi serinletecek çok sayıda gözeneğe sahip geniş yaprakların bulunması

D)Su kaybını en aza indirmek amacıyla yaprakların diken şeklini almış olması

💡 Çözüm:Çöl bitkilerinin en önemli sorunu su kaybıdır. Geniş yaprak ve çok sayıda gözenek terlemeyi artıracağından su kaybını çoğaltır ve çölde yaşamayı zorlaştırır. Bu nedenle çöl bitkisinde böyle bir özelliğin bulunması beklenmez.

DNZHOCA

DNZHOCAFEN 8. SINIF • ADAPTASYON • TEST 3

11.

Bir tavşan türünde kürk renginden sorumlu genin işlevi ortam sıcaklığına bağlı olarak değişebilmektedir. Bu gen, vücut sıcaklığı 35 °C'un üzerinde olan bölgelerde etkinliğini kaybeder ve kürk beyaz renkli çıkar. Tavşanların gövde kısmında sıcaklık 35 °C'un üzerinde olduğu için kürk beyazdır; kulak, burun ve ayak gibi uç kısımlarda sıcaklık 25 °C civarında olduğu için buralardaki kürk siyah olmaktadır. Yeni doğan tavşanların ise embriyo dönemini sıcak anne karnında geçirdikleri için kürklerinin her yeri beyazdır.

Verilen bilgilere göre tavşanın kürk rengindeki değişimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A)Yeni doğanların tamamen beyaz olması, beyazlık özelliğinin kalıtsal bir adaptasyon olduğunu kanıtlar.

B)Beyaz ve siyah renkli kürk oluşumu genlerin değil, doğrudan kromozom sayısındaki değişimin sonucudur.

C)Tavşanın siyah kürklü kısımlarından alınan hücrelerde kürk renginden sorumlu alel bulunmaz.

D)Kürk rengindeki bu bölgesel farklılık, ortam koşullarının genlerin çalışma şeklini değiştirmesi sonucu ortaya çıkar.

💡 Çözüm:Tavşanın bütün hücrelerinde aynı genler bulunur. Vücudun farklı bölgelerindeki sıcaklık farkı, aynı genin çalışma şeklini (işleyişini) değiştirdiği için kürk rengi bölgeden bölgeye farklılık gösterir. Bu, gen yapısını bozmayan bir modifikasyondur.

12.

Şiddetli soğukların yaşandığı kutup bölgesinde yaşayan bir kurdun vücut özellikleri görselde verilmiştir.

📷 Soru 12 görsel alanıÖnerilen: 1200 × 675 px • 16:9 • Otomatik WebP Soru 13: Karlı ortamda kutup kurdu

Kutup kurdunun kulak, burun ve kuyruk gibi vücut uzantılarının küçük ve kısa olması aşağıdaki avantajlardan hangisini sağlar?

A)Beyaz karların üzerinde avcılar tarafından fark edilmesini zorlaştırarak kamuflaj sağlar.

B)Vücudun dış yüzey alanını daraltarak dondurucu soğuklarda ısı kaybını en aza indirir.

C)Güneş ışınlarını daha dik açıyla alarak vücut sıcaklığını artırmasına yardımcı olur.

D)Karlı zeminde batmadan daha hızlı koşmasını ve avlarını kolayca yakalamasını sağlar.

💡 Çözüm:Vücuttan çevreye ısı, dış yüzeyden verilir. Kulak, burun ve kuyruk gibi uzantıların küçük olması vücudun dış yüzey alanını azaltır; böylece soğuk ortamda ısı kaybı en aza iner. Çölde yaşayan akrabalarında ise ısı atabilmek için bu uzantılar büyüktür.

13.

Aşağıda canlıların adaptasyonlarıyla ilgili iki hipotez verilmiştir.

I.Aynı türe ait canlılar, farklı ekosistemlerde yaşadıklarında farklı adaptasyonlar geliştirirler.

II.Farklı türe ait canlılar, aynı ekosistemde yaşadıklarında hayatta kalabilmek için birbirine benzer adaptasyonlar geliştirirler.

Öğrenci, I ve II numaralı hipotezleri desteklemek için aşağıdaki canlı eşleştirmelerinden hangilerini sırasıyla kullanmalıdır?

A)(I için: Çöl tilkisi ve Çöl faresi) - (II için: Kutup ayısı ve Boz ayı)

B)(I için: Kutup tilkisi ve Çöl tilkisi) - (II için: Kutup ayısı ve Kutup tilkisi)

C)(I için: Çöl faresi ve Kutup faresi) - (II için: Çöl kaktüsü ve Nilüfer bitkisi)

D)(I için: Boz ayı ve Kutup ayısı) - (II için: Kutuplardaki beyaz güve ile ormandaki kahverengi güve)

💡 Çözüm:I. hipotez için aynı canlı grubunun farklı ekosistemlerdeki üyeleri gerekir: kutup tilkisi (küçük kulak, beyaz kürk) ile çöl tilkisi (büyük kulak, kum rengi). II. hipotez için ise aynı ekosistemde yaşayan farklı türler gerekir: kutup ayısı ve kutup tilkisinin ikisi de beyaz kürk ve kalın yağ tabakası gibi benzer adaptasyonlara sahiptir.

DNZHOCA

DNZHOCAFEN 8. SINIF • ADAPTASYON • TEST 3

14.

2015 Nobel Kimya Ödülü sahibi Prof. Dr. Aziz Sancar; dengeli beslenme, düzenli spor yapma, sigara ve alkolden kaçınma, ultraviyole gibi zararlı ışınlardan korunma gibi faktörlerin, DNA onarımını düzenleyen ve kontrol eden maddelerin üretimini artırdığını belirlemiştir.

Verilen bilgilere göre mutasyonlarla ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?

A)Çevresel faktörlerin olumsuz etkileri DNA yapısında zararlı bozulmalara zemin hazırlayabilir.

B)İnsanlar yaşam koşullarını ve alışkanlıklarını iyileştirerek mutasyon ihtimalini en aza indirebilirler.

C)DNA'daki onarım mekanizmaları uygun çevre koşulları sağlandığında daha verimli çalışabilir.

D)Ortam şartlarının değişmesi hücrelerde yalnızca faydalı mutasyonların nesilden nesile aktarılmasını sağlar.

💡 Çözüm:Metinde çevre şartlarının DNA onarımını nasıl etkilediği anlatılmaktadır; mutasyonların faydalı ya da zararlı olmasıyla veya nesle aktarılmasıyla ilgili bir bilgi verilmemiştir. Ayrıca mutasyonların yalnızca faydalı olanlarının aktarıldığı bilimsel olarak da doğru değildir.

15.

Bir öğrenci yeşil yapraklı bir saksı bitkisini karanlık bir ortama koymuş ve yapraklarının zamanla sararıp döküldüğünü gözlemlemiştir. Aynı bitki karanlık ortamdan çıkarılıp güneş ışığı alan aydınlık bir ortama konulduğunda ise açık sarı yaprakların zamanla tekrar yeşil renk aldığı, yeni çıkan yaprakların ise doğrudan yeşil olduğu görülmüştür.

📷 Soru 15 görsel alanıÖnerilen: 1800 × 600 px • 3:1 • Otomatik WebP Soru 16: Karanlık ve aydınlık ortamdaki bitkinin karşılaştırılması

Deneyin sonuçlarına göre canlılarda gerçekleşen değişimlerle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

A)Çevre etkenlerinin neden olduğu bazı fenotip (dış görünüş) özellikleri kalıtsal değildir ve eski hâline dönebilir.

B)Çevresel faktörler canlıların genetik dizilimlerini her zaman geri dönülemez şekilde değiştirir.

C)Işık faktörü bitkinin gen yapısında mutasyona yol açarak bitkinin yeni bir tür oluşturmasını sağlamıştır.

D)Canlılarda dış görünüşün ortaya çıkmasında genlerin hiçbir etkisi bulunmamaktadır.

💡 Çözüm:Bitkinin aydınlığa alındığında yeniden yeşermesi, ışığın gen yapısını bozmadığını yalnızca genlerin çalışmasını geçici olarak değiştirdiğini gösterir. Çevrenin oluşturduğu bu tür dış görünüş değişimleri kalıtsal değildir ve şartlar eski hâline döndüğünde ortadan kalkabilir.

16.

Öğretmen, sınıftaki öğrencilerine "Canlılarda görülen adaptasyonların biyolojik çeşitliliğe (varyasyona) olan katkısı nedir?" sorusunu yöneltmiş ve bir örnek vermelerini istemiştir.

Öğrencilerden hangisinin cevabı bilimsel olarak doğrudur?

A)Ali: Aynı ekosistemde yaşayan canlılar birbirini yiyerek beslendiği için tür sayısı giderek azalır, bu da çeşitliliği bitirir.

B)Ayşe: Bir türün farklı bireyleri (örneğin tilkiler), göç ettikleri farklı ekosistemlerde hayatta kalabilmek için farklı fiziksel özellikler geliştirirler; bu durum aynı tür içinde çeşitliliğe neden olur.

C)Veli: Ortamın sıcaklığının gün içinde değişmesi canlıların gen yapısını bozduğu için farklı hastalıklar ortaya çıkar.

D)Zeynep: Kutup ayısı ve kutup tilkisi gibi canlılar aynı renkte oldukları için zamanla genetik yapıları da birleşerek tek bir türe dönüşürler.

💡 Çözüm:Aynı türün bireyleri farklı ekosistemlerde yaşadıklarında o ortama uygun farklı kalıtsal özellikler kazanır. Bu durum tür içindeki farklılıkları (varyasyonu) artırarak biyolojik çeşitliliğe katkı sağlar.

DNZHOCA

DNZHOCAFEN 8. SINIF • ADAPTASYON • TEST 3

17.

Adaptasyon, mutasyon ve modifikasyon kavramları üzerine bir proje hazırlayan öğrenci, panosuna aşağıdaki örnekleri asmıştır:

I.Kaktüslerin suyu depolayan kalın gövdelere sahip olması

II.Arı larvalarının çiçek tozu ile beslendiğinde işçi arı, arı sütü ile beslendiğinde kraliçe arı olması

III.X ışınlarına maruz kalan bir farenin yavrularının kuyruksuz doğması

Verilen örneklerin temsil ettiği biyolojik kavramlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

A)Adaptasyon - Modifikasyon - Mutasyon

B)Modifikasyon - Mutasyon - Adaptasyon

C)Adaptasyon - Mutasyon - Modifikasyon

D)Varyasyon - Modifikasyon - Adaptasyon

💡 Çözüm:Kaktüsün kalın gövdesi kalıtsal ve kalıcı bir uyum olduğu için adaptasyondur. Arı larvalarının beslenmeye bağlı farklılaşması gen işleyişinin değişmesi yani modifikasyondur. X ışınlarının etkisiyle yavruların kuyruksuz doğması ise DNA yapısında oluşan kalıtsal bir mutasyondur.

18.

Nehirde yaşayan ve hızlı yüzemeyen bir balık popülasyonuna ait bazı bireylerde genetik bir farklılık olarak daha kaslı yüzgeç yapıları bulunmaktadır. Nehirdeki avcı balık sayısının artmasıyla birlikte yavaş yüzen bireyler hızla avlanarak sayıca azalmış; kaslı yüzgeçlere sahip bireyler ise avcılardan kaçarak üremeye devam etmiştir. Yıllar sonra bu nehirdeki tüm balık popülasyonunun kaslı yüzgeçlere sahip olduğu tespit edilmiştir.

Araştırma sonuçlarına göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

A)Balık popülasyonu içerisinde avcı baskısından önce de genetik farklılıklara dayalı bir çeşitlilik (varyasyon) bulunmaktadır.

B)Yavaş yüzen bireylerin avlanarak yok olması, güçlülerin yaşaması doğadaki "doğal seçilim" mekanizmasıdır.

C)Hayatta kalan güçlü balıklar bu özelliklerini nesilden nesile yavrularına aktararak türün adaptasyonunu sağlamıştır.

D)Balık popülasyonunun çevre şartlarına uyum sağlaması, avcı balıkların genetik yapısını değiştirerek mutasyona uğratmıştır.

💡 Çözüm:Metinde yalnızca av konumundaki balık popülasyonunda yaşanan değişim anlatılmaktadır. Avcı balıkların genetik yapısında herhangi bir değişim olduğuna dair bilgi verilmediği için bu yargıya ulaşılamaz.

19.

Kum fırtınasının koptuğu bir çöl ortamında dinlenen devenin sahip olduğu özellikler görselde verilmiştir.

📷 Soru 19 görsel alanıÖnerilen: 1200 × 675 px • 16:9 • Otomatik WebP Soru 20: Kum fırtınasında deve

Görselde verilen deve özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A)Hörgücünde depoladığı yağ, yiyecek ve su bulamadığı durumlarda devenin uzun süre hayatta kalmasına imkân sağlar.

B)Kum fırtınaları sırasında kapanabilen burun delikleri ve uzun kirpikleri, solunum ve görme organlarını koruyan kalıtsal özelliklerdir.

C)Geniş ayak tabanları yüzey alanını büyüterek devenin yumuşak çöl kumlarında batmadan yürümesini kolaylaştırır.

D)Çöl ekosisteminin zorlu şartları devenin kromozom sayısını artırmış ve bu yeni özellikler sadece o çöldeki develerde geçici olarak ortaya çıkmıştır.

💡 Çözüm:Adaptasyonlar uzun süre içinde oluşan ve yavrulara aktarılan kalıtsal özelliklerdir; çevre şartları canlının kromozom sayısını isteyerek artırmaz ve bu özellikler geçici değildir. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.

DNZHOCA

DNZHOCAFEN 8. SINIF • ADAPTASYON • TEST 3

20.

Bir araştırmacı arı yumurtalarını 16 °C, 30 °C ve 35 °C sıcaklıklarda kuluçkaya yatırmış ve gelişen arıların vücut renklerini görseldeki gibi tespit etmiştir. Araştırmacı, arıların vücut renginde gözlenen farklılığın genetik yapıdaki bozulmadan değil, çevresel koşulların etkisiyle genlerin işleyişinin değişmesinden kaynaklandığını iddia etmektedir.

📷 Soru 20 görsel alanıÖnerilen: 1800 × 600 px • 3:1 • Otomatik WebP Soru 8: Farklı sıcaklıklarda gelişen arıların vücut renkleri

Araştırmacının iddiasını kanıtlaması için aşağıdaki uygulamalardan hangisini yapması ve hangi sonucu gözlemlemesi gerekir?

A)35 °C'ta yetişen açık renkli arılardan aldığı yumurtaları tekrar 35 °C'ta yetiştirip yeni neslin açık renkli doğduğunu gözlemlemesi

B)16 °C'ta yetişen koyu renkli arılardan aldığı yumurtaları 35 °C'ta yetiştirip yeni neslin açık renkli doğduğunu gözlemlemesi

C)Açık renkli arılar ile koyu renkli arıları aynı ortamda çiftleştirip yavruların genetiğini incelemesi

D)Arıları radyasyonlu bir ortama alıp gen dizilimlerindeki kopmaları mikroskop altında kanıtlaması

💡 Çözüm:Renk farkının kalıtsal olmadığını göstermenin yolu, koyu renkli bireylerden alınan yumurtaların farklı sıcaklıkta yetiştirildiğinde farklı renkte birey vermesidir. Koyu renkli arıdan alınan yumurtanın 35 °C'ta açık renkli birey vermesi, rengin genin yapısına değil çalışma şekline bağlı olduğunu kanıtlar.

DNZHOCAFEN

DNZHOCA ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMECEVAP + ÇÖZÜM DOSYASI

ADAPTASYON

CEVAP ANAHTARI

8. SINIF LGS FEN BİLİMLERİ • ADAPTASYON • KONU TESTİ 3 • Tüm doğru cevaplar tek sayfada gösterilmiştir.

20TOPLAM SORU

20CEVABI HAZIR

0EKSİK CEVAP

Tüm Soruların Cevapları

1C

2B

3D

4B

5A

6C

7B

8B

9C

10C

11D

12B

13B

14D

15A

16B

17A

18D

19D

20B

Devam eden sayfalarda: Her sorunun doğru cevabı, soru özeti ve ayrıntılı çözüm açıklaması ayrı kartlar hâlinde verilmiştir.

DNZHOCA

DNZHOCAFEN

ADAPTASYON

AYRINTILI ÇÖZÜMLER

8. SINIF LGS FEN BİLİMLERİ • ADAPTASYON • KONU TESTİ 3 • 1–4 numaralı soruların açıklamalı çözümleri.

1–4. Sorular

1

Soru 1

Cevap: C

Bir tarım arazisinde ekinlere zarar veren bir böcek türüyle mücadele etmek için aynı böcek öldürücü kimyasal ilaç iki kez uygulanmış ve böcek popülasyonunun sayısındaki değişim grafikte v…

Birinci uygulamadan sonra böceklerin bir kısmının hayatta kalması, popülasyonda ilaca dirençli bireylerin baştan beri bulunduğunu gösterir. Bu da bireylerin kalıtsal olarak birbirinden farklı olduğunu (varyasyon) kanıtlar. Bu nedenle popülasyondaki bireylerin tamamının aynı kalıtsal yapıda olduğu söylenemez.

2

Soru 2

Cevap: B

Soya fasulyesi bitkisinin meyvesi olan baklaların üzerindeki tüy yoğunluğunun bitkiye sağladığı avantajları incelemek için kontrollü bir deney yapılmıştır. Bu deneyde genetik olarak tüy y…

Deneyde tüy yoğunluğu arttıkça böceklerin verdiği zarar azalmıştır. Kalıtsal olan bu tüy yapısı, bitkinin böceklerin bulunduğu ortamda daha az zarar görmesini ve neslini sürdürmesini sağladığı için hayatta kalma şansını artıran bir adaptasyondur.

3

Soru 3

Cevap: D

Deniz anemonları, uzantıları üzerinde bulunan zehirli iğnelerini kullanarak yakınlarına kadar gelen küçük balıkları sokup zehirler ve onlarla beslenir. Palyaço balıkları ise vücut yüzeyle…

Palyaço balığının kaygan koruyucu tabakası kalıtsal bir adaptasyondur; geçici bir dış görünüş değişimi (modifikasyon) değildir. Metinde balığın dış görünüşünde geçici bir değişiklik oluştuğuna dair hiçbir bilgi bulunmadığı için bu çıkarıma ulaşılamaz.

4

Soru 4

Cevap: B

Dikence balıklarının denizlerde ve tatlı su göllerinde yaşayabilen türleri bulunmaktadır. Denizde yaşayan bireylerin dış kısımlarında kemik benzeri dikensi çıkıntılar bulunmakta ve bu çık…

Metne göre ilgili gen her iki ortamdaki bireylerde de vardır; yeni bir gen oluşmamış, genin işlevi değişmiştir. Denizde bu genin çalışmasıyla oluşan dikensi yapılar avcılardan korunmayı sağladığı için balığın çevreye uyumunda ve hayatta kalmasında etkili olmuştur.

DNZHOCA

DNZHOCAFEN

ADAPTASYON

AYRINTILI ÇÖZÜMLER

8. SINIF LGS FEN BİLİMLERİ • ADAPTASYON • KONU TESTİ 3 • 5–8 numaralı soruların açıklamalı çözümleri.

5–8. Sorular

5

Soru 5

Cevap: A

Balıklarla, penguen yumurtalarıyla ve yavrularıyla beslenebilen bir martı türünün, penguenlerin olmadığı dönemlerde denizlerdeki ölü hayvan leşleriyle de beslendiği bilinmektedir. Aynı za…

Birden fazla besin kaynağını kullanabilmek, besinlerden biri azaldığında canlının aç kalmamasını sağlar. Bu beslenme esnekliği, değişen çevre koşullarında hayatta kalma ve nesli sürdürme şansını artıran önemli bir avantajdır.

6

Soru 6

Cevap: C

İngiltere'de Sanayi Devrimi öncesinde ve sonrasında yaşayan güve kelebeği popülasyonundaki değişim grafikte verilmiştir. Sanayileşme ile birlikte ağaç gövdelerinin kurumdan dolayı karardı…

Ağaçların kararmasıyla açık renkli güveler avcıları tarafından kolayca fark edilip azalmış, koyu renkli güveler kamufle olabildikleri için hayatta kalıp çoğalmıştır. Çevre şartlarına uyum sağlayan bireylerin yaşayıp üremesi, uyum sağlayamayanların elenmesi doğal seçilimdir.

7

Soru 7

Cevap: B

Madagaskar ormanlarında yaşayan yaprak kuyruklu geckoların kuyruk şekilleri kuru yaprakları taklit eder. Bir araştırmacı, bu geckolardan kuyruğu tırtıklı (kuru yaprağa tam benzeyen) ve ku…

Tırtıklı kuyruk yapısı yavrulara aktarıldığı için kalıtsal bir adaptasyondur (I doğru). Çevre şartları değiştiğinde (yeşil yapraklı ortam) bu özelliğin avantajı ortadan kalkmış ve seçilim yön değiştirmiştir; bu da doğal seçilimin çevreye bağlı olduğunu kanıtlar (II doğru). İkinci ortamdaki avlanma durumu bir modifikasyon değildir, sadece çevreye uyum sağlayamayan varyasyonların elenmesidir (III yanlış).

8

Soru 8

Cevap: B

Bir hayvan türünde kürk rengi, melanin pigmentinin üretilip üretilmemesine bağlıdır. Pigment üretimi için gereken enzimi sentezleyen normal gen bulunduğunda hayvan kahverengi kürke sahip…

Metinde gendeki bozulmanın kürk rengini beyaza çevirdiği açıkça verildiği için genetik değişimin fenotipe yansıması (II) belirlenebilir. Ancak bozulmaya neden olan dış etkenin türü (I) ve değişimin üreme hücrelerinde olup olmadığı, dolayısıyla nesle aktarılıp aktarılmadığı (III) metinde belirtilmemiştir.

DNZHOCA

DNZHOCAFEN

ADAPTASYON

AYRINTILI ÇÖZÜMLER

8. SINIF LGS FEN BİLİMLERİ • ADAPTASYON • KONU TESTİ 3 • 9–12 numaralı soruların açıklamalı çözümleri.

9–12. Sorular

9

Soru 9

Cevap: C

Öğretmen okul bahçesinde, biri tamamen çimlerle diğeri tamamen kahverengi toprakla kaplı aynı büyüklükte iki alan belirlemiştir. Her iki alana da 40 yeşil ve 40 kahverengi boncuk rastgele…

Zemin rengiyle aynı renkteki boncuklar daha az toplanmıştır. Boncuklar canlıları, toplayan öğrenciler ise avcıları temsil eder. Bu da ortamına kamufle olabilen canlıların avcılar tarafından daha zor fark edildiğini ve doğal seçilimde yaşama şansının arttığını gösterir.

10

Soru 10

Cevap: C

Düzenli ve bol yağış alan bölgelerde yaşayan bir orman bitkisinin kısa kökleri, çok geniş yaprakları ve terlemede etkili olan çok sayıda yaprak gözeneği bulunduğu tespit edilmiştir. Veril…

Çöl bitkilerinin en önemli sorunu su kaybıdır. Geniş yaprak ve çok sayıda gözenek terlemeyi artıracağından su kaybını çoğaltır ve çölde yaşamayı zorlaştırır. Bu nedenle çöl bitkisinde böyle bir özelliğin bulunması beklenmez.

11

Soru 11

Cevap: D

Bir tavşan türünde kürk renginden sorumlu genin işlevi ortam sıcaklığına bağlı olarak değişebilmektedir. Bu gen, vücut sıcaklığı 35 °C'un üzerinde olan bölgelerde etkinliğini kaybeder ve…

Tavşanın bütün hücrelerinde aynı genler bulunur. Vücudun farklı bölgelerindeki sıcaklık farkı, aynı genin çalışma şeklini (işleyişini) değiştirdiği için kürk rengi bölgeden bölgeye farklılık gösterir. Bu, gen yapısını bozmayan bir modifikasyondur.

12

Soru 12

Cevap: B

Şiddetli soğukların yaşandığı kutup bölgesinde yaşayan bir kurdun vücut özellikleri görselde verilmiştir. Kutup kurdunun kulak, burun ve kuyruk gibi vücut uzantılarının küçük ve kısa olma…

Vücuttan çevreye ısı, dış yüzeyden verilir. Kulak, burun ve kuyruk gibi uzantıların küçük olması vücudun dış yüzey alanını azaltır; böylece soğuk ortamda ısı kaybı en aza iner. Çölde yaşayan akrabalarında ise ısı atabilmek için bu uzantılar büyüktür.

DNZHOCA

DNZHOCAFEN

ADAPTASYON

AYRINTILI ÇÖZÜMLER

8. SINIF LGS FEN BİLİMLERİ • ADAPTASYON • KONU TESTİ 3 • 13–16 numaralı soruların açıklamalı çözümleri.

13–16. Sorular

13

Soru 13

Cevap: B

Aşağıda canlıların adaptasyonlarıyla ilgili iki hipotez verilmiştir. Öğrenci, I ve II numaralı hipotezleri desteklemek için aşağıdaki canlı eşleştirmelerinden hangilerini sırasıyla kullan…

I. hipotez için aynı canlı grubunun farklı ekosistemlerdeki üyeleri gerekir: kutup tilkisi (küçük kulak, beyaz kürk) ile çöl tilkisi (büyük kulak, kum rengi). II. hipotez için ise aynı ekosistemde yaşayan farklı türler gerekir: kutup ayısı ve kutup tilkisinin ikisi de beyaz kürk ve kalın yağ tabakası gibi benzer adaptasyonlara sahiptir.

14

Soru 14

Cevap: D

2015 Nobel Kimya Ödülü sahibi Prof. Dr. Aziz Sancar; dengeli beslenme, düzenli spor yapma, sigara ve alkolden kaçınma, ultraviyole gibi zararlı ışınlardan korunma gibi faktörlerin, DNA on…

Metinde çevre şartlarının DNA onarımını nasıl etkilediği anlatılmaktadır; mutasyonların faydalı ya da zararlı olmasıyla veya nesle aktarılmasıyla ilgili bir bilgi verilmemiştir. Ayrıca mutasyonların yalnızca faydalı olanlarının aktarıldığı bilimsel olarak da doğru değildir.

15

Soru 15

Cevap: A

Bir öğrenci yeşil yapraklı bir saksı bitkisini karanlık bir ortama koymuş ve yapraklarının zamanla sararıp döküldüğünü gözlemlemiştir. Aynı bitki karanlık ortamdan çıkarılıp güneş ışığı a…

Bitkinin aydınlığa alındığında yeniden yeşermesi, ışığın gen yapısını bozmadığını yalnızca genlerin çalışmasını geçici olarak değiştirdiğini gösterir. Çevrenin oluşturduğu bu tür dış görünüş değişimleri kalıtsal değildir ve şartlar eski hâline döndüğünde ortadan kalkabilir.

16

Soru 16

Cevap: B

Öğretmen, sınıftaki öğrencilerine "Canlılarda görülen adaptasyonların biyolojik çeşitliliğe (varyasyona) olan katkısı nedir?" sorusunu yöneltmiş ve bir örnek vermelerini istemiştir. Öğren…

Aynı türün bireyleri farklı ekosistemlerde yaşadıklarında o ortama uygun farklı kalıtsal özellikler kazanır. Bu durum tür içindeki farklılıkları (varyasyonu) artırarak biyolojik çeşitliliğe katkı sağlar.

DNZHOCA

DNZHOCAFEN

ADAPTASYON

AYRINTILI ÇÖZÜMLER

8. SINIF LGS FEN BİLİMLERİ • ADAPTASYON • KONU TESTİ 3 • 17–20 numaralı soruların açıklamalı çözümleri.

17–20. Sorular

17

Soru 17

Cevap: A

Adaptasyon, mutasyon ve modifikasyon kavramları üzerine bir proje hazırlayan öğrenci, panosuna aşağıdaki örnekleri asmıştır: Verilen örneklerin temsil ettiği biyolojik kavramlar aşağıdaki…

Kaktüsün kalın gövdesi kalıtsal ve kalıcı bir uyum olduğu için adaptasyondur. Arı larvalarının beslenmeye bağlı farklılaşması gen işleyişinin değişmesi yani modifikasyondur. X ışınlarının etkisiyle yavruların kuyruksuz doğması ise DNA yapısında oluşan kalıtsal bir mutasyondur.

18

Soru 18

Cevap: D

Nehirde yaşayan ve hızlı yüzemeyen bir balık popülasyonuna ait bazı bireylerde genetik bir farklılık olarak daha kaslı yüzgeç yapıları bulunmaktadır. Nehirdeki avcı balık sayısının artmas…

Metinde yalnızca av konumundaki balık popülasyonunda yaşanan değişim anlatılmaktadır. Avcı balıkların genetik yapısında herhangi bir değişim olduğuna dair bilgi verilmediği için bu yargıya ulaşılamaz.

19

Soru 19

Cevap: D

Kum fırtınasının koptuğu bir çöl ortamında dinlenen devenin sahip olduğu özellikler görselde verilmiştir. Görselde verilen deve özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Adaptasyonlar uzun süre içinde oluşan ve yavrulara aktarılan kalıtsal özelliklerdir; çevre şartları canlının kromozom sayısını isteyerek artırmaz ve bu özellikler geçici değildir. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.

20

Soru 20

Cevap: B

Bir araştırmacı arı yumurtalarını 16 °C, 30 °C ve 35 °C sıcaklıklarda kuluçkaya yatırmış ve gelişen arıların vücut renklerini görseldeki gibi tespit etmiştir. Araştırmacı, arıların vücut…

Renk farkının kalıtsal olmadığını göstermenin yolu, koyu renkli bireylerden alınan yumurtaların farklı sıcaklıkta yetiştirildiğinde farklı renkte birey vermesidir. Koyu renkli arıdan alınan yumurtanın 35 °C'ta açık renkli birey vermesi, rengin genin yapısına değil çalışma şekline bağlı olduğunu kanıtlar.

DNZHOCA